Podstawowym czynnikiem warunkującym możliwość leczenia choroby jest postawienie prawidłowej diagnozy. Badania diagnostyczne mają na celu rozpoznanie choroby na podstawie jej objawów, badania lekarskiego i wyników specjalistycznych badań. Jednym z rodzajów takich badań są badania obrazowe, wykorzystujące różne techniki w celu unaocznienia widoku badanego narządu.
Badanie rentgenowskie
Badanie rentgenowskie pozwala na diagnozowanie kości kręgosłupa, kończyn, barków,
czaszki, miednicy oraz chorób klatki piersiowej i jamy brzusznej.
Wykorzystuje promieniowanie X emitowane przez lampę rtg poruszającą się w specjalnym aparacie ruchem okrężnym wokół pacjenta. Natężenie promieniowania i jego zmiany są rejestrowane, przetwarzane elektronicznie, a następnie rekonstruowane. Badanie może być wykonane przy wykorzystaniu opartych na jodzie środków kontrastowych, które uwydatniają obraz. Może mieć charakter dynamiczny – tak określane jest badanie wykonywane w momencie podawania lub bezpośrednio po podaniu środka kontrastowego.
Wyróżnia się trzy systemy tomografii komputerowej:
Tomografia komputerowa wykorzystywana jest w badaniach kręgosłupa, układu kostnostawowego, struktur wewnątrzczaszkowych, układu nerwowego, klatki piersiowej, jamy brzusznej, układu naczyniowego.
Rezonans magnetyczny wykorzystuje silne pole magnetyczne oddziałujące na atomy wodoru znajdujące się w organizmie pacjenta. Komora urządzenia emitującego pole magnetyczne, w której umieszczony jest pacjent, wysyła fale radiowe. Docierają one do atomów wodoru zawartych w ciele pacjenta i wywołują ich odpowiedź, która jest rejestrowana przez aparat i po przetworzeniu pojawia się na ekranie monitora w postaci szarości i zaczernień.
Rezonans magnetyczny stosuje się w diagnostyce tkanek miękkich, przepuklin, wszystkich stawów, w badaniach układu kostnego, struktur wewnątrzczaszkowych, badaniach układu nerwowego, podejrzeniach schorzeń mózgu i rdzenia kręgowego, naczyń krwionośnych i przepływu krwi, żeńskich narządów rodnych i gruczołu krokowego u mężczyzn. Podobnie jak tomografia komputerowa rezonans magnetyczny może być stosowany po podaniu środków kontrastowych.
Ultrasonografia w celu wytworzenia obrazu badanego elementu ciała wykorzystuje ultradźwięki – fale akustyczne, które rozchodzą się tkankach i ulegają przemianom (odbijają się, załamują, rozpraszają, itp.). braz uzyskany za pomocą fal dźwiękowych może być jedno-, dwu- a w ostatnim czasie nawet trzy- i czterowymiarowy. Ultrasonografią bada się miękkie narządy wewnętrzne. Pierwszym zastosowaniem ultrasonografii w medycynie była diagnostyka płodu.
Badanie USG pozwala zobaczyć tkanki miękkie i narządy w ruchu, określić ich dokładny wymiar i głębokość położenia i przepływ krwi. Jest badaniem nieinwazyjnym. Jedną z odmian USG jest USG Dopplera – badanie naczyń krwionośnych pozwalające zdiagnozować prędkość i kierunek przepływu krwi w naczyniach krwionośnych metodą fali ciągłej, metodą impulsową i kodowania kolorem.
Badanie scyntygraficzne polega na dostarczeniu do badanych tkanek i narządów (dożylnie, rzadziej doustnie lub metodą wziewną) niewielkiej ilości izotopów promieniotwórczych, które emitują promienie gamma. Jest ono rejestrowane za pomocą detektorów umieszczonych na zewnątrz badanej struktury i pozwala zobrazować badany narząd oraz ocenić jego funkcjonowanie (np. przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego, krwi, żółci, moczu).
Scyntygrafię stosuje się w celu zdiagnozowania pracy nerek, żołądka, wątroby, dwunastnicy, tarczycy, przepływów płynów w organizmie, znalezienia ognisk zapalnych i ewentualnych ognisk chorób w organizmie oraz np. wówczas, gdy należy stwierdzić, czy stosowane leczenie jest skuteczne.